Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε τις αντιδράσεις των κατοίκων υποβαθμισμένων ή μη κεντρικών περιοχών, στην κατασκευή υπόγειων χώρων στάθμευσης κάτω από πλατείες. Οι αντιδράσεις αυτές συνδαυλίζονται και οργανώνονται συνήθως από μια μερίδα αρχιτεκτόνων και πολιτικών και συχνά και από ομάδες οικολόγων. Έχουμε λοιπόν ακούσει άπειρες συζητήσεις, έχουμε διαβάσει άρθρα επί άρθρων κι έχουμε παρακολουθήσει επεισόδια στην τηλεόραση από τις συγκεντρώσεις τους.
Τα προβαλλόμενα επιχειρήματα είναι η ανεπιθύμητη φυσικά απομάκρυνση των υπαρχόντων δένδρων και η συγκέντρωση πολλών ρυπογόνων οχημάτων κάτω από την επιφάνεια της εκάστοτε πλατείας, καθώς κι αυτό που ακούσαμε από κάποιους κατοίκους «ότι κατά την έξοδο και είσοδο των οχημάτων θα παράγονται πολλά καυσαέρια, που θα επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα της περιοχής τους». Κάποιοι συζητούν και για συγκέντρωση αυτοκινήτων από όλες τις γύρω περιοχές, επομένως φοβούνται και για την κυκλοφοριακή επιβάρυνση.
Όλα τα ανωτέρω είναι βέβαια σωστά, με την προϋπόθεση όμως ότι αναφερόμαστε σε γειτονιές μικρής κλίμακας, με χρήσεις κύρια κατοικίας, με μονοκατοικίες ή με πολυκατοικίες που εξασφαλίζουν για όλους τους κατοίκους θέσεις στάθμευσης των αυτοκινήτων τους, με ελεγχόμενες θέσεις στάθμευσης για τους επισκέπτες και αν φιλοξενείται στην περιοχή κάποια άλλη δραστηριότητα, εξασφάλιση ικανού αριθμού οχημάτων.
Στις συγκεκριμένες όμως πλατείες, όπου προαναγγέλθηκε η κατασκευή υπόγειων χώρων στάθμευσης, κανένας από τους παραπάνω λόγους δε συντρέχει, αντίθετα, οι περιοχές αυτές είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένες, είτε:
1. Γιατί ο ΣΔ των περιοχών αυτών είναι ιδιαίτερα υψηλός, με εξαιρετική πυκνοκατοίκηση (βλ. περίπτωση Κυψέλης), με παλιά ψηλά κτίρια χωρίς συχνά καμία πρόβλεψη χώρου στάθμευσης,
2. Διότι από το εσωτερικό τους διέρχονται συνδετήριες -με τις γύρω περιοχές- οδοί υψηλού κυκλοφοριακού φόρτου
3. Εκτός της κατοικίας εξυπηρετούνται και άλλες χρήσεις, που συγκεντρώνουν και πελατεία εκτός της γειτονιάς (καταστήματα, ειδικά στην Κυψέλη υπάρχουν και θέατρα, σχολεία, φροντιστήρια κ.ά)
4. Γιατί υπάρχει κάποια ιδιαίτερη δραστηριότητα στην περιοχή, όπου συγκεντρώνονται μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες, όπως στην περίπτωση του Α΄ Νεκροταφείου, με μεγάλη κινητικότητα και ιδιαίτερες απαιτήσεις χώρων στάθμευσης, εκτός αυτές των μόνιμων κατοίκων της περιοχής
5. Γιατί δυστυχώς στον τόπο μας η αναλογία οχημάτων ανά κάτοικο, φτάνει πλέον τη 1:1
6. Γιατί υπάρχει η κακή συνήθεια των νέο-Ελλήνων να πηγαίνουν «καβάλα ακόμη και στην Εκκλησιά» κι απ’ την άλλη –ίσως από έλλειψη κοινωνικότητας, ή από έλλειψη κοινωνικής ομοιογένειας- να μη μοιράζεται κανείς το αυτοκίνητό του για τις μετακινήσεις του μαζί με τους γείτονες.
Η κατασκευή μαζικών χώρων στάθμευσης είναι λοιπόν εντελώς επιβεβλημένη, προκειμένου να ελαφρυνθούν όλες αυτές οι περιοχές από τα απίστευτα κυκλοφοριακά προβλήματα, καθώς κι αυτά της εξεύρεσης χώρου στάθμευσης.
Και μια και στα μεγάλα αστικά κέντρα οι ελεύθεροι χώροι είναι ελάχιστοι, οι μόνοι εναπομείναντες χώροι δημιουργίας χώρων στάθμευσης είναι επιφάνειες κάτω από τους κοινόχρηστους χώρους των πλατειών!
Υποστηρίζεται από κάποιους, ότι αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την κατασκευή πολυώροφων garages και έχουν σα δικαιολογία, ότι διαφορετικά, κάποια δένδρα από αυτά που υπάρχουν στις πλατείες θα κοπούν, θεωρώντας ότι η πρότασή τους …. σέβεται για το λόγο αυτό το περιβάλλον! Είναι αστείο και να το αναφέρει βέβαια κανείς αυτό…. Κατ’ αρχήν η εμπειρία μας από τις αστικές μας πλατείες –ιδιαίτερα στις υποβαθμισμένες περιοχές- είναι η αναιμική βλάστηση και η καταστρατήγηση των περιμετρικών τους πεζοδρομίων από αυτοκίνητα, που είναι σταθμευμένα ασφυκτικά γύρω τους ή και … επάνω στα ρείθρα. Σπάνιες οι περιπτώσεις που υπάρχουν κάποια μεγάλα πεύκα. Αν σκεφθεί κανείς την ενέργεια και τη ρύπανση από την ανέγερση ενός ακόμη πολυωρόφου κτιρίου garage, με την συνήθη υποτυπώδη αισθητική τους, η αξιοποίηση των υπόγειων χώρων φαίνεται σαν η μόνη λύση.
Πρέπει να σημειωθεί, ότι πολλά μπορούν να γίνουν επάνω από ένα πολυώροφο υπόγειο parking προς την κατεύθυνση της περιβαλλοντικής πολιτικής. Ήδη στο εξωτερικό είναι μια πολύ συνηθισμένη τακτική με καταπληκτικά αποτελέσματα (βλ. σχετικές φωτογραφίες).
Αναρωτιόμαστε, αυτές όλες οι διαβουλεύσεις και τα πύρινα άρθρα, γιατί δεν επικεντρώνονται –αφού η αναγκαιότητα των χώρων στάθμευσης είναι ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός- στην εξεύρεση λύσεων και στην ΑΠΑΙΤΗΣΗ υλοποίησής τους από τους εκάστοτε φορείς (δημόσιο ή ιδιώτες), έστω και ως ανταποδοτικά μέτρα για τους κατοίκους, αντί να ασκείται μόνο μια μονόθωρη αντιπολίτευση, που δεν οδηγεί τελικά στο επιθυμητό αποτέλεσμα;
Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν λύσεις και απαντήσεις σε όλα τα αιτήματα:
Κατ’ αρχήν η πλατεία θα αποτελέσει μιαν ανεστραμμένη «δεξαμενή» πρασίνου, όπου θα μπορεί να φυτευτεί πράσινο, θα μπορούν να δημιουργηθούν υδάτινες επιφάνειες, καθιστικά, παιδικές χαρές και άλλοι χώροι παιγνιδιού. Στην καθαίρεση του παρόντος (αν υπάρχει) πρασίνου, υπάρχει η τεχνολογία της προσεκτικής προσωρινής απομάκρυνσής του και επαναφύτευσής του στο διαμορφωμένο χώρο της νέας πλατείας (υπεράνω του υπόγειου garage). Αν βέβαια είναι πεύκο, θα απαιτηθεί να προβλεφθούν ειδικές ψηλές γλάστρες-ζαρντινιέρες, όπου θα μπορεί να μεταφυτευτεί αν δεν είναι τεράστιο. Διαφορετικά, μπορεί να απαιτηθεί η πρόβλεψη κάποιας γωνιάς με φυσικό χώμα.
Όλα τα ανωτέρω, θα μπορούσε να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και ισχυρών απαιτήσεων, που έχει και λογική και καλοπιστία και ρεαλισμό.
Ο φόβος για τη συγκέντρωση των καυσαερίων από τα εισερχόμενα και εξερχόμενα αυτοκίνητα, μπορεί να είναι βάσιμος, όμως αν συγκριθεί με τους παραγόμενους ρύπους από τους αμέτρητους γύρους που γίνονται προς αναζήτηση θέσης στάθμευσης, όπως και την καθυστέρηση της κυκλοφορίας στις περιμετρικές οδούς εξ αιτίας αυτής της αναζήτησης, τότε τα αποτελέσματα θα είναι συντριπτικά υπέρ της υπόγειας κατασκευής.
Αν σε όλα αυτά προσμετρηθεί ο προστιθέμενος χρόνος οδήγησης (που αφαιρείται από το χρόνο της επιβίωσής μας και την ποιότητα της καθημερινότητάς μας…), η ασφυκτική κατάληψη των πλευρών της κάθε οδού, που κι αυτή συμμετέχει στην επιβράδυνση της κυκλοφορίας, άρα και στην αύξηση των ρύπων, αλλά και στη γενικότερη εικόνα υποβάθμισης του τοπίου της γειτονιάς, πάλι η ιδέα της αξιοποίησης των υπόγειων χώρων είναι καλύτερη.
Θα πρέπει ακόμη κανείς να συνυπολογίσει και να απαιτήσει επίσης από τους φορείς, ότι με τα γενικά έργα των εκσκαφών, μπορούν να εξασφαλισθούν και τα υπόγεια δίκτυα υποδομών της περιοχής, μαζί με τα σκουπίδια και την ανακύκλωση, που πραγματικά θα φέρουν εκσυγχρονισμό και αναβάθμιση.
Το επιχείρημα της οικονομικής επιβάρυνσης που δε θα μπορεί να αντιμετωπισθεί από τους κατοίκους (κυρίως στις περιοχές χαμηλών εισοδημάτων) ώστε να χρησιμοποιούν και αυτοί τις υπηρεσίες των νέων garages, είναι συζητήσιμο, μια και αφ’ ενός θα μπορούσε κι αυτό να αποτελέσει ένα ανταποδοτικό μέτρο για τη συναίνεση των πολιτών σε τέτοια έργα, αφ’ ετέρου θα πρέπει να συμψηφιστεί το κόστος της στάθμευσης με την επιπρόσθετη κατανάλωση της βενζίνης από την διακοπτόμενη κυκλοφορία και τους αλλεπάλληλους γύρους σε αναζήτηση θέσης, αλλά και από το κόστος επισκευών από ζημιές –ακούσιες και εκούσιες- που προκαλούνται στα οχήματα, που μένουν σταθμευμένα σε στενούς δρόμους κατά τη νύχτα.
Άπειρα τα πραγματοποιημένα επιτυχή παραδείγματα από τη διεθνή βιβλιογραφία. Ο στόχος είναι να βελτιώνεται η ζωή μας στις πόλεις, παράλληλα με λύσεις που αντανακλούν το σεβασμό στο περιβάλλον και που αν δεν είναι οι ιδεώδεις, τουλάχιστον να είναι οι συγκριτικά καλύτερες!
Canary Wharf Station London
Duesseldorf
Dueseeldorf
Canary Wharf Station London
Maydan
H Πλατεία του Α΄ου Νεκροταφείου
